ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΟΠΟΛΗ

ΛΑΖΑΡΙΝΕΣ ΣΤΗΝ ΜΙΚΡΟΠΟΛΗ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΟΥΛΑ ΚΑΡΝΕΤΣΗ

Σάββατο του Λαζάρου σήμερα.

Η άνοιξη μπήκε για τα καλά, με τις εναλλαγές της και τις εκπλήξεις της. Κάθε μέρα έρχεται με διαφορετική διάθεση. 
Εκεί που βγαίνει ο ήλιος και τον χαιρόμαστε, εκεί έρχονται και τα σύννεφα με ψιχάλες και μπόρες ξαφνικές. Την μια ζέστη πολλή για την εποχή, την άλλη ψυχρούλα.
Όπως και νάναι , η άνοιξη είναι άνοιξη, είναι πανέμορφη και μας αρέσει
.

Η φύση, στα καλύτερά της. Η Μικρόπολη πανέμορφη, καταπράσινη, με όλα τα χρώματα και τα αρώματα της άνοιξης. Όλα ολάνθιστα, όλα καταπράσινα, όλα πεντακάθαρα και ασπρισμένα, έτοιμα για την μεγάλη γιορτή της Ανάστασης.

Προάγγελος της μεγάλης Ανάστασης, η ανάσταση του Λαζάρου.

Η ανάσταση του Λαζάρου, είναι από τα γεγονότα που συγκίνησαν πολύ την ψυχή των χριστιανών  και την γιόρταζαν παντού με διάφορα έθιμα  και τελετουργίες ανάλογα με την περιοχή. Βασικό έθιμο και σχεδόν παρόμοιο στις περισσότερες περιοχές, είναι τα κάλαντα του Λαζάρου και οι ΄΄ Λαζαρίνες΄΄, που δυστυχώς στα μέρη του τόπου μας τείνει να εξαφανιστεί, όπως εξαφανίστηκε στην Μικρόπολη, πολλά χρόνια πριν.
Όσο περνούν τα χρόνια ακούγονται όλο και λιγότερο τα κάλαντα του Λαζάρου. Το έθιμο έχει αρχίσει να παραδίδεται στη λησμονιά

Το φαινόμενο ενός εθίμου που υποχωρεί δεν είναι μοναδικό. Υπάρχουν, όμως ευτυχώς, μερικές απόμερες γωνιές της ελληνικής υπαίθρου, εκεί όπου ο χρόνος κυλά πιο αργά και η εξέλιξη δεν ταυτίζεται με την υιοθέτηση όλων των εισαγόμενων συνηθειών και  εκεί τα πράγματα βρίσκονται πιο κοντά στις γνήσιες εκφράσεις της γήινης και εθιμικής ζωής .

Σε κάθε περιοχή του τόπου μας το έθιμο παράλλαζε

Αλλού τραγουδούσαν μονάχα τα μικρά κοριτσάκια, αλλού οι κοπέλες που ήταν της παντρειάς, σε άλλα μέρη ομάδες αγοριών.

Το ομοίωμα του Λαζάρου που σε πολλά μέρη κρατούσαν τα παιδιά, αλλού ήταν ένα πάνινο κουκλάκι, αλλού ήταν τσολιάς (Κόρινθος),  σε άλλες περιοχές αντιστοιχούσε σε ένα σταυρό, ένα στεφάνι ή ακόμα και μια τρυπητή κουτάλα (Σκύρος), ή μια σκούπα (Ξάνθη),ντυμένη με πολύχρωμα κουρέλια και λουλούδια ή έναν στολισμένο κόπανο.

Στα χωριά της Ηπείρου, τ' αγόρια τραγουδούσαν κρατώντας κουδούνια και γιαταγάνια, ενώ στην Κύπρο, γινόταν κανονική αναπαράσταση, με ένα από τα παιδιά της ομάδας να παριστάνει τον Λάζαρο, στολισμένο με κίτρινα άνθη, που ξάπλωνε πάνω σε ένα νεκροκρέβατο, στολισμένο και αυτό με κίτρινα λουλούδια και πράσινα φύλλα και σηκωνόταν όταν η ομάδα που τον ακολουθούσε, έλεγε το ΄΄Λάζαρε δεύρο έξω΄΄.

Σε άλλα μέρη τα αγόρια, γυρνούσαν από σπίτι σε σπίτι και έκαναν τους ΄΄Αγερμούς΄΄, τραγουδούσαν τα΄΄ Λαζαρικά΄΄, έχοντας τυλιγμένο σε ένα άσπρο σεντόνι ένα από τα αγόρια της παρέας, που παρίστανε τον Λάζαρο, όπως στην γειτονική μας Χαριτωμένη.

Στην Θράκη, την ημέρα αυτή, οι νοικοκυρές ζυμώνουν το πρωί ΄΄Λαζάρηδες΄΄ ή ΄΄Λαζαράκια΄΄, δηλαδή κουλούρια με ανθρώπινη μορφή, που συμβολίζει την ψυχή του Λαζάρου. 

Σε πολλά επίσης χωριά της Θράκης, κορίτσια με κόκκινα φορέματα οι ΄΄ Λαζαρίνες΄΄ γυρίζουν κρατώντας κούκλα ή κόπανο ή ρόκα τυλιγμένη με πολύχρωμα κουρέλια, ή πανέρι στολισμένο με λουλούδια, χτυπούν τις πόρτες των σπιτιών τραγουδώντας :

Βάγια Βάγια του Βαγιού

τρώνε ψάρια και κολιό

και την άλλη Κυριακή

τρών' το κόκκινο αβγό

Οι παραλλαγές των τραγουδιών με τα οποία οι Λαζαρίνες  χαιρετίζουν το θαύμα της Ανάστασης του Λαζάρου, είναι αρκετές, φαινόμενο που αποδεικνύει την πλατειά απήχηση που είχε το γεγονός στην λαική ψυχή.

Χαρακτηριστικό είναι το:

Ήρθε ο Λάζαρος ήρθαν τα Βάγια

ήρθε η Κυριακή που τρων τα ψάρια

Βάγια Βάγια και Βαγιώ

τρώνε ψάρι και κολιό

και την άλλα Κυριακή

τρώνε το ψητό τ' αρνί

όπως επίσης το...

 Πες μας Λάζαρε τι είδες

εις τον Άδη που επήγες.

Είδα φόβους, είδα τρόμους,

είδα βάσανα και πόνους.

Δώστε μου λίγο νεράκι

να ξεπλύνω το φαρμάκι,

της καρδούλας μου το λέω

και μοιρολογώ και κλαίω.

Του χρόνου πάλι να΄ρθουμε

με υγεία να σας βρούμε

και ο νοικοκύρης του σπιτιού

χρόνια πολλά να ζήσει

να ζήσει χρόνια εκατό

και να τα ξεπεράσει 

Μια άλλη εκδοχή του παραπάνω είναι το...

Είδα φόβους είδα τρόμους

είδα βάσανα και πόνους

δώστε μου λίγο νεράκι

να ξεπλύνω το φαρμάκι

της καρδίας των χειλέων

και μη με ρωτάτε πλέον 

Στα ΄΄Λαζαράκια΄΄ έδιναν το σχήμα ανθρώπου σπαργανωμένου και στην θέση των ματιών έβαζαν δύο γαρίφαλα. 
Στην Κω οι αρραβωνιασμένες, έπλαθαν ένα λαζαράκι σε μέγεθος μικρού παιδιού, γεμισμένο με χίλια καλούδια και κεντημένο σχεδόν σαν τις κουλούρες του γάμου, για να το στείλουν στο γαμπρό. 
Τα Λαζαρούδια πολλές νοικοκυρές τα γέμιζαν με αλεσμένα καρύδια, αμύγδαλα, σύκα, σταφίδες, μέλι και πρόσθεταν πολλά μυρωδικά.
Παλαιότερα, την ημέρα αυτή κανένας γεωργός δεν πήγαινε στο χωράφι του να εργασθεί, γιατί πίστευαν, πως ότι έπιανε θα μαραινόταν.
Επιτρέπονταν μόνο η συγκέντρωση ξερών κλαδιών (τα ΄΄τσιρπιά΄΄ όπως λέγαμε στην Μικρόπολη) για το άναμμα του φούρνου την Μεγάλη Εβδομάδα, για το ψωμί, τα τσουρέκια, τα κουλούρια και το κατσίκι.

Ο Γ.Α.Μέγας στις ΄΄Ελληνικές γιορτές και έθιμα της λαικής λατρείας΄΄, παραθέτει για την μέρα τούτη:
Ο Λάζαρος,( κοινώς φτωχολάζαρος) είναι μορφή συμπαθητική στο λαό. Είχε βέβαια την εξαιρετική τύχη να είναι φίλος του Ιησού και πεθαίνοντας να αναστηθεί από τον Κύριο, αλλά η ανάμνηση όσων είδε και γνώρισε στην κατοικία των νεκρών, πρέπει να χάραξε ανεξίτηλα στην ψυχή του τον φόβο και τον τρόμο. Για αυτό ο λαός φαντάστηκε τον Λάζαρο, μετά την ανάστασή του ΄΄αγέλαστο΄΄. 
Σύμφωνα με την παράδοση, σ΄όλη την δεύτερη ζωή του δε γέλασε ποτέ και μόνο μια φορά χαμογέλασε, σαν είδε στο παζάρι ένα χωρικό  να κλέβει με τρόπο μια στάμνα απ΄το σταμνά κι ύστερα να το κόβει λάσπη.
΄΄Βρε τον ταλαίπωρο, λέει χαμογελώντας ο Λάζαρος. Για ιδές πως φεύγει με το κλεμμένο σταμνί. Ξεχνάει ότι και αυτός είναι ένα κομμάτι χώμα, όπως το σταμνί. Τόνα χώμα κλέβει τ΄άλλο .
Μα δεν είναι να γελούν κι οι πικραμένοι;  

Το έθιμο των Λαζαρίνων, εκτός από το ότι αναγγέλει την Ανάσταση του Λαζάρου, αναγγέλει και το ξύπνημα, την ανάσταση της φύσης και τον ερχομό της άνοιξης. Ένα έθιμο συμβολικό, που αρωματίζει την ζωή με ελπίδα και υμνεί την ανάσταση και την άνοιξη της ψυχής και της πλάσης, του ανθρώπου και της φύσης. Ένα έθιμο, με ρίζες αρχέγονες, αρχαιοελληνικές, όσο και χριστιανικές και είναι κρίμα να χαθεί στις μέρες μας, μετά από χιλιάδες χρόνων επιβίωσης στη ζωή και στις παραδόσεις του λαού μας.

Το έθιμο αυτό, κατά πολλούς, έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα. Κάποιοι υποστηρίζουν οι ρίζες του εθίμου των Λαζαρίνων, βρίσκονται στην γιορτή των αρχαίων Ανθεστηρίων. Άλλοι υποστηρίζουν ότι βρίσκονται στον θάνατο και την ανάσταση του Άδωνη και κάποιοι άλλοι, στην άνοδο της Περσεφόνης κάθε άνοιξη στον επάνω κόσμο.
Παρόμοια έθιμα, βρίσκουμε στους χριστιανικούς λαούς της Ανατολής, στους Βούλγαρους, στους Σέρβους, στους Ρουμάνους και στους Αλβανούς.

Στην Μικρόπολη, τα χρόνια τα παλιά, η μέρα του Λαζάρου γιορτάζονταν με τραγούδια και χορούς.

Έβγαιναν χωρισμένες σε τετράδες, οι κοπελιές του χωριού , ντυμένες ΄΄Λαζαρίνες΄΄  με στολές παραδοσιακές, στολισμένες με πολύχρωμα μαντήλια . Έπαιρναν σβάρνα τα σοκάκια και τα καλντερίμια, περνούσαν από σπίτι σε σπίτι, έμπαιναν στις αυλές, χόρευαν και τραγουδούσαν, κρατώντας στα χέρια ανά  δύο  ένα καλαθάκι στολισμένο με κάθε λογής λουλούδια πού είχαν μαζέψει από τους κήπους και τους αγρούς . Έλεγαν τα κάλαντα του Λαζάρου, μα και παινέματα για τον νοικοκύρη του σπιτιού και τραγούδια που προμήνυαν την ανάσταση.

Οι νοικοκυρές, που είχαν καθαρίσει τα σπίτια τους από την προηγούμενη, τις κερνούσαν νηστίσιμα καλούδια  και γέμιζαν τα καλαθάκια τους με αυγά άσπρα, για να τα βάψουν την λαμπρή, μα και αλεύρι για τα τσουρέκια.

Ξύπνα Λάζαρε και μην κοιμάσαι

ήρθε η μάνα σου από την πόλη

σούφερε χαρτί και κομπολόι

οι κοτίτσες σας αυγά γεννούνε

οι φωλίτσες σας δεν τα χωρούνε

δώστε και σε μας να τα χαρούμε

και του χρόνου

 ακούγονταν σε όλες τις γειτονιές 

Το χαρακτηριστικό όμως τραγούδι της Μικρόπολης, που τραγουδούσαν και χόρευαν οι Λαζαρίνες ήταν αυτό που ανήγγειλε την Πασχαλιά. 

Ήρθε πάλι η Πασχαλιά

Πασχαλιά πασχαλιά

Με λουλούδια με χαρά

Και με κόκκινα αυγά.

Τι φορέματα καλά,

τι τραγούδια τι χαρά

Πασχαλιά Πασχαλιά.

Με αυγό και με αρνί ,

Με λαμπάδα και κερί

Χαίρονται οι Χριστιανοί.

Το τραγούδι αυτό  μου το τραγούδησε η μάνα μου και μου το επιβεβαίωσε η θεία η Σοφία του Μπάνιου, η οποία ντυνόταν  στα χρόνια της Λαζαρίνα, το τραγουδούσε και το χόρευε με τις φίλες της.

Μπορεί η γενιά η δική μου μα και οι νεώτερες να μην προλάβαμε να δούμε και να ακούσουμε τις Λαζαρίνες να χορεύουν και να τραγουδούν,  ακούσαμε όμως πολλές φορές την έκφραση …΄΄άντε μαρί Λαζαρίνκα΄΄ !   ή ΄΄πού γυρνούσες μαρί λουγκούρα σαν λαζαρίνκα΄΄ !

Όποια λουγκούρευε και τριγυρνούσε από σπίτι σε σπίτι, την παρομοίαζαν περιπαιχτικά με τις Λαζαρίνες, που περνούσαν από όλα τα σπίτια και χόρευαν σε όλες τις αυλές.

Καλή  Μεγαλοβδομάδα  Χωριανοί

Καλή  Ανάσταση  σε  όλους σας  Μικροπολιώτες

Η Μικρόπολη έβαλε τα καλά της, μοσχοβολάει και σας περιμένει και φέτος.

Κούλα Καρνετσή

Η χελιδόνα της χαράς ( Από την Κούλα Καρνετσή )

Η χελιδόνα της χαράς

Από την Κούλα Καρνετσή

Ο Μάρτης τέλειωσε.
Στο χέρι μου φορώ ακόμα το μάρτη από άσπρη και κόκκινη κλωστή τυλιγμένη, για να μην με μαυρίσει ο ήλιος. Έτσι μας λέγανε από μικρές, έτσι πίστευα και έτσι πιστεύω ακόμα.
Εδώ πίστευα, ότι η χελιδόνα μου έφερνε δώρα, δεν θα πίστευα ότι η κόκκινη και άσπρη κλωστή δεν θα άφηνε τον ήλιο να με μαυρίσει!!!
Από τα μέσα του Μάρτη, κάθε μέρα, κοιτάω τον ουρανό, να δω αν ήρθαν τα χελιδόνια.
Από μικρή έμαθα να αγαπώ πολύ τα χελιδόνια, γιατί κάθε χρόνο με τον ερχομό τους μου έφερναν δώρα.
Έψαχνα και ψάχνω στον ουρανό, να αναγνωρίσω την δική μου χελιδόνα. Αυτή την καλή και γεμάτη δώρα χελιδόνα. Πώς να την αναγνωρίσω όμως, που ποτέ δεν την έχω δει;
Κάθε χρόνο, μόλις τελείωνε ο Μάρτης, έτρεχα στο σπίτι του παππού μου του Γιάννη.
Μας έβαζε ο παππούς να κρύψουμε το μάρτη από το χέρι μας, κάτω από μια πέτρα. Βάζαμε και σημάδι, ποια πέτρα ήταν η δικιά μας, για να την βρούμε εύκολα και να μην μπερδεύει ο ένας την πέτρα του αλλουνού. Γιατί από πέτρες, άλλο τίποτε!
Όλη η αυλή και όλο το χωριό γεμάτο πέτρες ήτανε. Μικρές, μεγάλες, κοτρόνες ανώμαλες, πέτρες πλατειές και λείες για κουτσό, πέτρες στρογγυλές για κουρτουλούσια…ότι ήθελες.
Πώς να ξεχωρίσεις την δική σου αν δεν βάλεις σημάδι;
Εγώ διάλεγα πάντα μια μεγάλη και ανώμαλη πέτρα, για να έχει ανοίγματα και να μπορεί η χελιδόνα να βάλει το κεφάλι της και να αφήσει το δώρο μου.
Τρέχαμε μετά να κρυφτούμε μέσα στο σπίτι, μη μας δει η χελιδόνα και τρομάξει και πάει σ΄άλλο σπίτι.
Στο κελάρι μας έκρυβε ο παππούς, εκεί που δεν είχε κανένα παράθυρο, μαζί με τα τουλούμια, τα τυριά και τα λάδια, κάτω από τις κρεμασμένες σανίδες με τα ψωμιά τα πλαστά επάνω που μοσχοβολούσαν.
Πριν μπώ στο σπίτι, κοίταγα καλά γύρω, μην είναι κανένας άλλος στη αυλή και τρομάξει τα πουλιά.
Είχα μια αγωνία, όταν έβλεπα την θεία Μαρίκα του Παπαχριστοδούλου, να στέκεται πίσω από το παράθυρο του σπιτιού της, δίπλα από το σπίτι του παππού και να μας κοιτάει χαμογελαστή…Πως μας έπαιρνε είδηση και κάθε φορά ήταν πίσω από το παράθυρο, δεν μπορούσα να καταλάβω. Νόμιζα ότι θα τα τρομάξει και θα φύγουν. Ήθελα να της πώ να φύγει από το παράθυρο, αλλά δεν τολμούσα.
Η αλήθεια όμως είναι ότι ποτέ δεν τα τρόμαξε. Ίσως επειδή ήταν πολύ καλή και τα πουλιά την αγαπούσαν, ή ίσως να κρύβονταν και αυτή μόλις εμείς τα παιδιά φεύγαμε.
Δεν ξέρω. Ξέρω μόνο τις χαρές που κάναμε, όταν μετά από πολύ ώρα απομόνωσης και αγωνίας, ο παππούς μας φώναζε να βγούμε από την κρυψώνα, γιατί είχε δει έλεγε τις χελιδόνες μας, να τριγυρνάνε στην αυλή και να κάθονται πάνω σε κάτι πέτρες.
Τρέχαμε σαν τρελά όλα τα εγγόνια και ψάχναμε τα σημάδια που είχαμε βάλει, γιατί οι κλωστές από το μάρτη είχα εξαφανιστεί. Τις έπαιρναν τα χελιδόνια. Έτσι ήταν. Άφηναν τα δώρα και έπαιρναν το μάρτη.
[Τώρα, πως εγώ, είδα μια φορά, μια κόκκινη και άσπρη κλωστή να προεξέχει από το τσεπάκι του γιλέκου του παππού, δεν ξέρω. Ίσως… λέω ίσως… να έπεσε από το ράμφος της χελιδόνας πάνω στα ρούχα του παππού, την ώρα που έφευγε!]


Πότε μισό φράγκο ήταν το δώρο, πότε καραμέλες, πότε καμιά σοκολάτα μικρή, πλατειά ΙΟΝ.
Τι χαρά, τι ξεφωνητά, μ΄αυτά τα τόσο μικρά , μα τόσο σημαντικά για μας δώρα!
Θυμάμαι μια φορά, η θεία μου η Σούλη, είχε κρυμμένη την αδελφή μου την Θοδώρα, κάτω από ένα τραπέζι, σκεπασμένο με ένα μακρύ δαμάσκο τραπεζομάντηλο, και την παίδευε πολύ ώρα.
Κρυμμένη η ίδια πίσω από ένα παράθυρο, ξεφώνιζε όλο χαρά.
-Την βλέπω…την βλέπω Θοδωρίτσα την χελιδόνα…Όλο τριγυρνάει γύρω γύρω.
Τώρα ψάχνει…ψάχνει να βρεί την πέτρα σου…
Έτρεμε η Θοδώρα ολόκληρη από αγωνία μην δεν την βρεί και φύγει.
-Αχ… κρίμα…δεν την βρήκε, φεύγει…
Έφευγε και το χρώμα από το πρόσωπο της Θοδώρας.
-Νάτη…νάτη…ξαναήρθε…ξαναήρθε…μην κουνιέσαι καθόλου, ξεφώνιζε η θεία.
Χαρά πάλι η Θοδώρα, άρχιζε το τρέμουλο της αναμονής. Όχι απλώς δεν κουνιόταν μα ούτε ανάσα δεν έπαιρνε και το παιχνίδι συνεχίζονταν για πολύ ώρα.
-Αχ ,να…την βλέπω…την βλέπω πάλι…κάτι κρατάει στο ράμφος της, να…τώρα το αφήνει…φεύγει…Τρέχα Θοδωρίτσα, τρέχα…
Έτρεχε η Θοδωρίτσα και έκλαιγε με δάκρυα χαράς, για το σακουλάκι με τις καραμέλες που βρήκε κάτω από την πέτρα. Το κρατούσε στα χεράκια της και ακόμα έτρεχε, να μοιραστεί την χαρά της με τα άλλα παιδιά, να δει τι έφεραν και σ΄αυτά οι δικές τους χελιδόνες.

<<Φίλοι, φίλοι, μη μο (μου) λέτε…>>

θα έλεγε στην παρέα όταν θα έτρωγε τις καραμέλες, για να μην της ζητάνε και τα άλλα παιδιά.
Πώς να μην τα αγαπάω τα χελιδόνια, με τα τόσα δώρα που μου έφεραν!
Γι΄ αυτό και γω, όταν έχτισα το δικό μου σπίτι, τα άφησα να χτίσουν την φωλιά τους στο μπαλκόνι μου και ας γεμίζουν κουτσουλιές.
Στρώνω εφημερίδες για να κουτσουλάνε επάνω και τις αλλάζω κάθε μέρα.
-Τι τις στρώνεις τις εφημερίδες πάνω στα μάρμαρα; Με ρωτούν οι γείτονες.
-Για να διαβάζουν τα νέα τα πουλιά…τους απαντώ.
Μα οι φωλιές έγιναν πολλές, πέντε παρακαλώ! Ολόκληρη πολυκατοικία έχουν κάνει, με την μια φωλιά χτισμένη δίπλα ή πάνω στην άλλη.
Μα εγώ δεν τολμώ να τις γκρεμίσω.
-Τι τις κρατάς; Μου λένε οι φίλες μου. Μόνο βρωμιά είναι...
-Μόνο δώρα είναι τις απαντώ εγώ. Είναι τα χελιδόνια της χαράς.
Με κοιτούν περίεργα και κάπως ειρωνικά.
Που να καταλάβουν αυτές; Σίγουρα, δεν τις έφερε ποτέ, καμία χελιδόνα δώρα.
Εμένα όμως, όπως και όλα τα παιδιά τις Μικρόπολης , πάντα μου έφερναν δώρα.
Γι΄αυτό και τα αγαπώ.
Γι΄αυτό και κάθε μέρα καθαρίζω τις κουτσουλιές τους.
Γι΄αυτό και η κόρη μου, αν και μακριά, μεγάλη τώρα, κάθε χρόνο τέτοιες μέρες με ρωτά στο τηλέφωνο
-Μαμά, ήρθαν οι συγκάτοικοι;
-Ήρθαν της απαντώ και γω τους έστρωσα τα χαλιά από εφημερίδες.

Όπου και αν είστε Μικροπολιώτες, κοιτάξτε τον ουρανό. Ίσως εκεί γύρω, τριγυρνάει και η δική σας χελιδόνα και σας ψάχνει. Μην την διώξετε.
Μπορεί και νάναι ο παππούς σας ή η μαμά σας η χελιδόνα. Μα εσείς, κάνετε ότι δεν το ξέρετε. Μην δείξετε ότι τώρα που μεγαλώσατε, όλα πια τα καταλάβατε!!!

Από την Κούλα Καρνετσή

Απόκριες στην Μικρόπολη σημαίνει ΄΄Στριάλα΄΄ και ΄΄Χάτσκα΄΄

Τι λέτε; Θα ανάψουμε ΄΄στριάλες΄΄ φέτος;

Πάνε πολλά χρόνια που έχω να δω ΄΄στριάλες΄΄ να ανάβουν στις πλαγιές του Αη Γιώργη.

Ένα παράπονο μου έχει μείνει από τις απόκριες των παιδικών μου χρόνων, που το κουβαλάω ακόμα.

Δεν πήγα ποτέ στο άναμα της ΄΄στριάλας.΄΄ Ήμουν κορίτσι βλέπετε και απαγορεύονταν, γιατί μόνο τα αγόρια είχαν δικαίωμα να συμμετέχουν σ΄αυτήν τη χαρά.

Πόσο ζήλευα τα ξαδέρφια μου που αν και πιο μικρά από εμένα, σκαρφάλωναν δυό μέρες πριν στις πλαγιές του Αη Γιώργη, να κόψουν χόινες, να τις μαζέψουν σε κουμούλες και να τις ετοιμάσουν για την μεγάλη φωτιά.

Μεγάλες παρέες αγοριών, έκανε η κάθε μία την δική της κουμούλα και φύλαγαν σκοπιά μην κλέψει η μία παρέα τις χόινες της άλλης και πολλές φορές κατέληγαν σε πετροπόλεμο με τις σφενδόνες.

Μεγάλος συναγωνισμός για το πια παρέα θα έστηνε την μεγαλύτερη φωτιά.

Εγώ θυμάμαι πολλές, οι παλιότεροι όμως θυμούνται δύο ΄΄στριάλες΄΄. Του επάνω και του κάτω μαχαλά.

Τότε που τα παλικάρια, με τις γκάιντες και τους νταχαρέδες, το ούτι και το βιολί, στήνανε γλέντι τρικούβερτο γύρω από την ΄΄στριάλα΄΄, από νωρίς το απόγευμα, μέχρι αργά το βράδυ που έσβηνε η φωτιά.

Την Κυριακή, λέω να ντυθώ πάλι καρναβάλι.

Θα μοιράσω πρώτα στην γειτονιά τα κομμάτια από την πίτα με τυρί και ρύζι, που έψησε η μαμά στο σινί και ένα κομμάτι χαλβά, για να φάνε και οι πεθαμένοι.

Θα φορέσω όπως τότε που ήμουνα μικρή, το μακρύ αέρινο Αμερικάνικο φουστάνι της θείας μου της Ανάστας, που το είχε βρεί σε ένα από τα δέματα της ΟΥΝΡΑ.

Ίσως είναι και η αδερφή μου εκεί και μαζί με τα κορίτσια της γειτονιάς μας, ντυθούν τσιγγάνες οι περισσότερες, με ένα μακρύ ΄΄μπόι΄΄ της μαμάς, μια πολύχρωμη μαντήλα στο κεφάλι και μια γύρω από την μέση.

Θα φύγουμε όλες μαζί και θα γυρίσουμε τα καλντερίμια της Μικρόπολης. Θα ξεκινήσουμε από την πλατεία την επάνω και θα σταθούμε να χαζέψουμε το περίπτερο του Ζάχου, στολισμένο αποκριάτικα, με τα καπέλα του Ζορό και τα καουμπόικα, να κρέμονται από το στέγαστρο του περίπτερου.

Θα ζηλέψω, είναι σίγουρο, τα στρογγυλά πολύχρωμα καπελάκια, από σφουγγάρι λεπτό και σγουρό, που θα κρέμονται δίπλα στις χάρτινες μάσκες, με τα σχιστά μάτια και το λεπτό λαστιχάκι, που όλο κόβονταν από την μία πλευρά μόλις τις φορούσαμε.

Θα κατηφορίσουμε μετά από την τούμπα, θα περάσουμε από την βόλτα του τζαμί, θα πιούμε νερό από την βρύση με την μεγάλη γούρνα και έξω από τον μύλο του Συλό θα συναντηθούμε με τα κορίτσια της εκεί γειτονιάς.

Μετά, βούρ για του Κατσαντρίδη.

Όπως θα είμαστε όλες μαζί, θα κατηφορίσουμε το καλντερίμι της εκκλησίας, θα περάσουμε από του ΄΄μπουρναλούκι ΄΄το ρέμα και μετά του Δημαρίδη θα περάσουμε τρέχοντας τον μύλο του Νίκογλου, για να καταλήξουμε λαχανιασμένες, στο μεγάλο νυφοπάζαρο έξω από το σινεμά του Καραφώτη.

Θα παίξουμε, θα τρέξουμε, θα γελάσουμε ανάμεσα στις κοπέλες και τα παλικάρια που θα κάνουν βόλτα και θα ερωτεύονται και θα ξαναγυρίσουμε πίσω, πριν βραδιάσει, γιατί φοβόμαστε να περάσουμε από τα μνήματα το βράδυ, μην ξεμυτίσει κανένας σκελετός. Είναι και του ψυχού…και γυρνάνε λένε οι ψυχές έξω από τους τάφους. Πού ξέρεις καμιά φορά…

Εμείς πάντως για καλό και για κακό, θα φτύσουμε στον κόρφο μας και θα πούμε το ξόρκι ΄΄Ιησούς Χριστός νικά και όλα τα κακά σκορπά΄΄…

Μαζί με τα άλλα κορίτσια και τα αγόρια ντυμένα καουμπόηδες, με τα χάρτινα σιρίτια στα μανίκια, στο στήθος και στα παντελόνια, θα ψάξουμε για ανοιχτοσιές.

Ίσως βρεθούμε κατά του Κερανά, (όχι μέχρι το ντεπόζιτο, πιο κάτω), για να δούμε τις ΄΄στριάλες΄΄ να ανάβουν, να φέγγουν και να σκορπίζουν τα δαιμόνια.

Όταν η λάμψη από τις φωτιές καταλαγιάσει, θα πάμε όλες στα σπίτια των παππούδων μας. Θα μαζευτούμε φέτος, όπως παλιά, στου παππού μου του Γιάννη, όπως τότε που συγκεντρώνονταν όλη η οικογένεια, οι θείες οι θείοι και τα ξαδέλφια τα πρώτα, με ένα πορτοκάλι στο χέρι, για συγχώρεση από τους μεγαλύτερους και για ΄΄χάτσκα΄΄ . Θα φιλήσουμε όλοι μικροί και μεγάλοι το χέρι του παππού, οι μαλωμένοι θα μονιάσουν και θα συγχωρήσουμε ο ένας τον άλλον, για όσα μας πίκραναν.

Η γιαγιά θα έχει έτοιμα βρασμένα αυγά, ένα για τον καθένα.

Με αυγό θα σφραγίσουμε το στόμα για την σαρακοστή και με αυγό θα το ανοίξουμε την Aνάσταση. Έτσι το θέλει η παράδοση.

Δεν θα το σφραγίσουμε όμως για το γέλιο που θα αρχίσει μετά, όταν

ο παππούς θα δέσει ένα κομμάτι ΄΄χάτσκα΄΄, (ξερό χαλβά για όσους δεν το γνωρίζουν) σε ένα σπάγγο μακρύ, στερεωμένο στην μία άκρη στο ξύλο που ανοίγει φύλλα η γιαγιά. Θα ανέβει ο παππούς σε μια καρέκλα, (είναι κοντούλης και δεν μας φτάνει) θα κουνάει πέρα δώθε τον χαλβά πάνω από τα κεφάλια μας και εμείς τα παιδιά, με τα χέρια δεμένα πίσω από την πλάτη θα προσπαθούμε να πιάσουμε με το στόμα την ΄΄χάτσκα΄΄. Θα πασαλειφτούμε, θα κολλάμε ολόκληροι και θα χοροπηδάμε, μα όλοι ξέρουμε, ότι η χάτσκα θα σταματάει περισσότερη ώρα στο στόμα της Αρετούλας, γιατί ο παππούς, δεν θα μπορεί να κρύψει την αδυναμία για την Αρετούλα του. Ξέρουμε επίσης πολύ καλά, ότι στο τέλος, ο Γιαννάκης, θα την πιάσει την ΄΄χάτσκα.΄΄ Έτσι ζιζάνιο και όλο νεύρο που είναι, θα χοροπηδάει σαν ΄΄σκάκλα΄΄ και θα μας κατατροπώσει όλους.

Εγώ το ξέρω καλά… Αν και πιο μεγάλη, δεν θα καταφέρω ποτέ να την πιάσω την ΄΄χάτσκα΄΄, όπως και η Μαρία μας, που δειλή και μαζεμένη, θα χοροπηδάει πάντα πίσω μας.

Τι λέτε λοιπόν Μικροπολιώτες;

Θα ανάψουμε φέτος μια ΄΄στριάλα΄΄ όλοι μαζί;

Ας πασαλειφτούμε με την ΄΄χάτσκα΄΄ και όποιος την πιάσει ,χαλάλι του!!!

Εγώ πάντως με ΄΄χάτσκα΄΄ ή χωρίς ΄΄χάτσκα΄΄,

εύχομαι σε όλους σας, όπου και αν βρίσκεστε.

<< ΚΑΛΗ ΑΠΟΚΡΙΑ >>

Κούλα Καρνετσή

* Χάτσκα = Ξερός χαλβάς

* Στριάλα = Οι φωτιές απο Κέδρα